Nghề thu lượm ve chai trên đất Mỹ

Ở thành phố San Francisco và San Jose, Mỹ có những người chuyên lái những chiếc xe tải nhỏ chở đầy giấy thùng, giấy báo, ve chai, lon nhôm… cung cấp cho các công ty thu mua phế liệu. Một nghề bị xem là hạ đẳng so với các nghề khác, ấy thế mà lợi tức hằng năm của họ lại khấm khá ra trò.

thu gom ve chai

Con đường dẫn đến nghề nghiệp

“Recycle man” là cụm từ dân Mỹ thường dùng để gọi những người chuyên đi thu lượm các loại phế liệu như thùng giấy, giấy báo, ve chai và lon nhôm. Tại San Francisco, nghề này đã phát triển nhanh chóng và có thời điểm rất nhiều người đổ xô đi... lượm ve chai. Tuy không biết được con số chính xác, nhưng số lượt người đến bán phế liệu tại các công ty thu mua thì lên đến hàng trăm người mỗi ngày.

Anh T. ngụ ở đường Ellis thuộc khu thương mại San Francisco làm nghề này từ khi mới qua Mỹ hai tháng và đến nay đã có hơn 10 năm thâm niên trong nghề. Một thập niên thu lượm phế liệu đã biến anh trở nên đen đúa, chai sạm và già đi so với tuổi, chỉ có nét mặt là vẫn luôn vui tươi. Dáng người to khỏe, xốc vác, hai tay xách gọn hai bành giấy đã được ép sẵn từ máy ép giấy của một nhà hàng, vừa nói chuyện anh vừa sắp xếp gọn lại những tấm giấy hộp có khổ lớn trong thùng xe. “Xếp giấy cũng phải có nghệ thuật, nếu không biết cách xếp thì một chiếc xe tải to chỉ chở vài chục tấm giấy là đã đầy rồi. Nếu xếp khéo thì cả trăm tấm cũng chở hết”. Đưa tay lên trán quệt những giọt mồ hôi, anh T. tâm sự: “Tôi làm nghề này là vì tôi muốn có sự độc lập, không bị ràng buộc giờ giấc cũng như không phải chịu sự quản lý của ai”. Trước đây, khi mới qua Mỹ, anh T. làm công cho một nhà hàng có chủ là người Việt Nam. Công việc của anh là rửa chén và dọn dẹp, lau chùi các bồn cầu trong nhà vệ sinh, làm được một tháng thì chủ cho nghỉ việc do làm vỡ một chiếc đĩa kiểu lớn trong lúc rửa chén. Sau khi nghỉ việc ở nhà hàng, anh quyết không đi làm thuê cho ai nữa.

Thế rồi một buổi sáng, khi ra quán cà phê Tú Kim, anh T. gặp một chiếc xe tải nhỏ trên chất đầy giấy thùng đậu trên đường Eddy. Trong buồng lái là một người đàn ông da đen sẫm, hỏi ra mới biết tên ông là C., người Việt, quê ở Trà Vinh. Ông C. làm nghề thu lượm giấy thùng từ năm 1989 khi ông và gia đình từ Boston chuyển sang San Francisco. Bằng cái nghề "không ai muốn làm này", sau 5 năm ông C. đã mua đứt một ngôi nhà 4 phòng trên đường Filbert của thành phố San Francisco, đồng thời lo cho ba người con theo học đại học. Ông bà xưa thường nói: “Thà cho mượn vàng chứ ai dẫn đàng đi buôn”, nhưng ông C. thì khác, không những ông không giấu giếm thủ thuật trong nghề thu lượm giấy mà còn chỉ cách thức, giúp đỡ và cung cấp phương tiện làm ăn cho những ai muốn làm cái nghề "bất đắc dĩ này”. Ông C. chân tình nói với anh T.: “Nếu anh muốn làm nghề này thì phải theo tôi học cách thu lượm giấy thùng 3 ngày mỗi tuần. đến khi nào anh thành thục, biết rõ cách thức mở và xếp thùng giấy vào trong xe nhanh gọn cũng như biết tất cả những địa điểm thu mua phế liệu thì tôi sẽ cho anh mượn tiền mua một chiếc xe tải làm ăn với người ta. Cái nghề này trong xã hội bị xem là thấp hèn, hơn nữa lại là nghề chân tay dầm mưa dãi nắng cực khổ nhưng bù lại thu nhập khá cao”. Anh T. đã nhập cuộc không do dự.

Sau thời gian theo ông C. học được cách thức lượm và xếp giấy gọn gàng, anh T. bắt đầu hành nghề. Ngày đầu tiên bắt tay vào nghề thật vất vả, vì vừa không biết đường đi vừa không biết chỗ nào có giấy để thu lượm, mặc dù ông C. đã nhường lại một số điểm giấy của ông. Anh cứ luẩn quẩn trên một vài con đường quen thuộc trong thành phố và một số nhà hàng nên chỉ thu nhặt được loại thùng giấy nhỏ đựng rau quả hay sữa. loại này thường nhẹ, mỏng, không dày không nặng nên cả một xe tải đầy giấy mà chẳng được bao nhiêu tiền... “Rồi công việc dần dần được cải tiến, tôi đã quen thuộc đường sá và một số tụ điểm có nhiều giấy nên thu nhập tương đối khả quan. Hiện nay, tôi có hai ngôi nhà và một nhà hàng phở trong vùng Sunset, nhưng tôi vẫn không bỏ nghề này” - anh T. cho biết.

Nghề thu lượm ve chai cũng lắm nhiêu khê

Bên cạnh những người thành đạt, cũng có người khổ sở vì nghề thu lượm ve chai này. Từ những nhà kinh doanh nhỏ (buôn bán ngoài chợ trời), họ đã bỏ nghề chuyển sang thu lượm ve chai, có những người bỏ ra số tiền khá lớn sắm sửa những phương tiện chuyên chở để cùng cả gia đình hành nghề, nhưng không mấy khấm khá.

California Market là một dãy siêu thị của người Mỹ mà giới thu lượm giấy thùng người Việt thường gọi tắt là chợ Mỹ. Chợ tọa lạc trên đường California và chiếm cả một khoảng đường dài trên vùng đồi Fremont. Chợ có hàng ngàn nhân viên làm việc nhiều ca. Có lẽ vì sức tiêu thụ của khách hàng ở vùng này khá cao, chợ có số lượng giấy thùng thải ra hằng ngày rất lớn và số giấy đó nuôi sống nhiều gia đình làm nghề thu lượm giấy, nên họ thường tranh nhau để lấy được nhiều “hàng”. Có ít nhất 10 chiếc xe tải nhỏ đến thu lượm giấy thùng tại chợ Cali mỗi ngày. Họ là người Mễ, người Việt hoặc các dân tộc thiểu số khác. Họ canh chừng cửa nhà kho để được lấy số thùng giấy từ nhân viên chuyển ra. Cứ mỗi ngày, cửa nhà kho của chợ mở cửa hai lần để nhân viên phục dịch đưa giấy ra các thùng rác (khoảng 10 thùng trong một khu). Giờ giấc mở cửa không theo một lịch trình nào cả. Chợ có nhiều khu dành cho thùng rác được thiết kế cẩn thận, bao quanh bởi một hàng rào dây thép lưới B40. Ông L. cùng vợ là người nhặt giấy thùng bằng xe tải có thâm niên trong nghề, tâm sự: “Từ khi chuyển sang nghề nhặt giấy thùng này cuộc sống của gia đình tôi tương đối yên ổn. tuy nhiên, công việc cũng không dễ dàng như sự truyền miệng về cái nghề này. Tôi đã bỏ nhiều công sức và thời gian để xây dựng “mối”, phát triển thêm những điểm lấy giấy thùng. Chỉ tính ở ngôi chợ này thôi, tôi đã có ba khu vực được phép lấy giấy. Nhưng rồi cũng không thu nhặt hết được bởi nhiều bạn đồng nghiệp đã đánh cắp tất cả. Người Việt hay người Mễ thu lượm giấy thùng bằng xe truck đều có tham vọng là làm thế nào để kiếm được nhiều giấy. do đó, có cơ hội là họ lấy, kể cả lấy cắp, nên việc tranh chấp thường xuyên xảy ra”.

Đó là chưa kể đến hàng trăm người không có phương tiện chuyên chở phải dùng xe của những siêu thị (shopping cart) để thu nhặt giấy thùng hay chai lọ. Chiếm đa số trong thành phần này là người Mỹ đen hoặc những người vô gia cư. Cứ vào dịp lễ tết là cảnh sát không ngừng tuần tra và bắt đưa những kẻ không nhà đến điểm tạm cư ngoài ngoại ô thành phố hay vùng lân cận. Những người thu lượm ve chai, giấy thùng bằng phương tiện shopping cart cũng bị ảnh hưởng không ít. Có người chỉ trong một ngày bị cảnh sát chặn lấy đến 4 chiếc xe...

Nghề thu lượm ve chai là nghề ít ai thèm nghĩ tới, vì xem ra là "hạ cấp" so với các nghề khác trên đất Mỹ. Người hành nghề này đôi khi cảm thấy mặc cảm với mọi người. chỉ khi nào họ có một ý thức cao về sự lương thiện của công việc hay hành nghề để phục vụ cho mục đích từ thiện, thì mới không để tâm đến điều đó. Ngoài việc vượt qua mặc cảm đối với công việc, người hành nghề thu lượm ve chai còn phải kiên nhẫn và có sức khỏe tốt. Và cũng vì mọi người cho là nghề hạ cấp, ít ai lựa chọn nên dẫu sao những người thu lượm ve chai cũng vẫn có thu nhập “sống được”.

Công ty thu mua phế liệu Bảo Phát theo nguồn Báo Thanh Niên

Nhận xét - Bình luận :: Nghề thu lượm ve chai trên đất Mỹ

Có thể bạn quan tâm