Hài hòa giữa mục tiêu bảo vệ môi trường và phát triển ngành thép

Hiện ngành sản xuất thép trong nước vẫn phụ thuộc tới gần 50% lượng phôi nhập khẩu. Chính nhược điểm này đã khiến thị trường thép trong nước luôn bị động và chịu tác động lớn mỗi khi giá phôi thép thế giới có biến động. Tuy nhiên, hài hòa giữa mục đích sản xuất và bảo vệ môi trường khi nhập khẩu loại thép phế liệu lại là chuyện không đơn giản.

sat thep phe lieu

Do Luật Bảo vệ môi trường cấm nhập khẩu máy móc thiết bị, phương tiện giao thông vận tải đã qua sử dụng để phá dỡ nên nhiều doanh nghiệp nhập khẩu thép phế liệu đã phải nhập khẩu qua nước thứ 3 để làm sạch trước khi nhập khẩu về Việt Nam. Tuy nhiên, ngay cả khi đã phân loại và bảo đảm điều kiện về môi trường thì khi nhập khẩu về Việt Nam nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn. Để thực hiện Luật Bảo vệ môi trường, ngay từ năm 2006, nhiều doanh nghiệp trong nước đã thành lập công ty thu mua phế liệu và phá dỡ tàu đã qua sử dụng ở một nước thứ 3, nước này sẽ cử một quan chức về môi trường giám sát và nếu để xảy ra vi phạm thì chính quan chức đó chịu trách nhiệm. Hầu hết các doanh nghiệp khi nhập khẩu theo phương thức này đều bảo đảm yêu cầu về bảo vệ môi trường. Thế nhưng khi con tàu đã được làm sạch và kéo về đến Việt Nam thì phải mất 32 con dấu mới được tiếp tục phá vỏ tàu.

Rõ ràng, những thủ tục để thông quan lô hàng thép phế là khá phức tạp, qua nhiều cấp quản lý, nhiều thủ tục hành chính. Không những vậy, các thông tư, văn bản hướng dẫn Luật Bảo vệ môi trường chưa chi tiết, cụ thể cũng gây nhiều cách hiểu khác nhau giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp nhập khẩu và đơn vị kiểm định. Đơn cử như trong danh mục thống kê các chất cấm nhập khẩu có rất nhiều loại nhưng lại không có quy định về mức độ lẫn các chất này trong thép phế liệu là bao nhiêu; Quy định “phế liệu phải được phân loại, làm sạch các tạp chất” nhưng sạch như thế nào cũng chưa được quy định cụ thể. Hậu quả là nhiều lô hàng của doanh nghiệp phải nằm chờ ở cảng nhiều tháng. Các doanh nghiệp trong ngành kiến nghị, các cơ quan chức năng cần nghiên cứu, khảo sát để đưa ra định mức cụ thể về hàm lượng chất nguy hại cho từng loại phế liệu. Tất cả các phế liệu này cần có định mức tiêu chuẩn cụ thể, càng cụ thể bao nhiêu sẽ càng thuận lợi cho cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp bấy nhiêu. Nếu quy định vẫn trừu tượng như hiện nay thì tranh cãi sẽ chưa thể có lời giải.

Khó khăn nhất trong việc quản lý đối với phế liệu nhập khẩu có lẽ là việc kiểm tra, giám định theo các quy chuẩn, tiêu chuẩn chất thải đã được ban hành. Do các lô hàng phế liệu được thu gom từ nhiều nguồn khác nhau, không đồng nhất về thành phần và chất lượng nên việc lấy mẫu giám định gặp rất nhiều khó khăn, đôi khi thiếu chính xác, dẫn tới kết quả sai lệch với thực tế, ảnh hưởng đến doanh nghiệp. Bộ Tài nguyên và Môi trường cần nghiên cứu và đưa ra phương thức lấy mẫu chung, thống nhất, có tính đại diện nhất; Nghiên cứu, xây dựng quy trình kiểm tra về phế liệu để giúp cơ quan quản lý, cơ quan kiểm tra, kể cả đơn vị kinh doanh có thể tự kiểm tra theo một quy trình thống nhất, tránh sự vênh lệch về kết quả kiểm tra giữa các đơn vị liên quan.

Trong bối cảnh nền kinh tế hội nhập, yêu cầu bảo vệ môi trường càng trở nên cấp bách, khó khăn và phức tạp hơn, là yếu tố căn bản cho sự phát triển KT-XH bền vững. Nhưng làm sao để mục đích bảo vệ môi trường không gây cản trở hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là bài toán càng khó giải hơn đối với các cơ quan quản lý. Đây không phải là lần đầu những bức xúc này từ phía doanh nghiệp được đề cập, mà ngay từ khi Luật Bảo vệ môi trường có hiệu lực vào tháng 7.2006, vướng mắc đã được cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp đưa ra, song, sau nhiều lần các bên cùng ngồi lại với nhau, khó khăn vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Được biết, hiện Cục Bảo vệ môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường đang xây dựng Dự thảo Quyết định ban hành Danh mục phế liệu được phép nhập khẩu làm nguyên liệu sản xuất, nhằm tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp trong việc nhập khẩu thép phế liệu. Tuy nhiên, đại diện nhiều doanh nghiệp cho biết, cũng như những quy định đã được ban hành, dự thảo này vẫn chưa thoát khỏi đặc tính chung chung, thiếu cụ thể. Thiết nghĩ, nếu không được nghiên cứu kỹ lưỡng, không gắn chặt với thực tế biến động thì khi đưa vào áp dụng, dự thảo sẽ không tránh khỏi việc gây tranh cãi như những điều luật trước đây không làm tình hình sáng sủa mà chỉ rối hơn mà thôi.

Công ty thu mua phế liệu Bảo Phát theo nguồn Đại biểu nhân dân

Nhận xét - Bình luận :: Hài hòa giữa mục tiêu bảo vệ môi trường và phát triển ngành thép

Có thể bạn quan tâm